Ahlak ve Değerler Soruları

Büyükşehirde üniversite okuyan Zehra, tatillerde köyde yaşayan dedesini, ninesini ve teyzelerini ziyaret eder. Uzakta olduğu zamanlarda da onları telefonla arayarak hâllerini hatırlarını sorar ve ihtiyaçlarıyla ilgilenir.

Zehra'nın bu davranışı aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

"Hani Rabbiniz şöyle bildirmişti: 'Andolsun, eğer şükrederseniz elbette size (nimetimi) artıracağım. Eğer nankörlük ederseniz, hiç şüphesiz azabım çok şiddetlidir.'" (İbrâhîm suresi, 7. ayet)

Bu ayetten aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

Hz. Muhammed'in "Hayâ imandandır." ve "Hayâ ancak hayır getirir." buyurduğu bildirilmektedir.

Bu hadislerden ve hayâ kavramından hareketle,
I. Hayâ, insanı çirkin söz ve davranışlardan alıkoyan bir utanma duygusudur.
II. Hayâ, kişinin hakkını aramasına ve doğruyu söylemesine engel olmalıdır.
III. Hayâ, imanla ilişkili bir ahlaki değerdir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

İslam ahlakında kişinin ibadetlerini veya iyiliklerini yalnızca Allah rızası için yapması, gösteriş ve riyadan tamamen uzak durması tutumuna ne ad verilir?

İslam ahlakında kişinin kibirlenmekten uzak durması, alçakgönüllü ve sade bir yaşam tarzını benimsemesi erdemine ne ad verilir?

Kişinin başkalarında gördüğü nimetin ve güzelliğin yok olmasını istemeksizin, benzerinin kendisinde de bulunmasını temenni etmesine ne ad verilir?

İslam ahlak felsefesinde temel erdemler adalet, hikmet, şecaat ve iffet olarak kabul edilmiştir. Bunlardan "iffet", şehvet ve arzu gücünün akıl ve dinin sınırları dahilinde dengelenmesi; "şecaat", öfke ve cesaret gücünün korkaklık ile saldırganlık arasında dengede tutulması; "hikmet" ise aklın ifrat ve tefritten arınarak doğruyu yanlıştan ayırt etmesidir. Bu üç temel erdemin dengeli ve mükemmel uyumundan ise "adalet" doğar.

Buna göre, İslam ahlakındaki bu erdem teorisinde savunulan ana ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Kur'an-ı Kerim'de: "Ey iman edenler! Zannın çoğundan sakının; çünkü bazı zanlar günahtır. Birbirinizin kusurlarını ve gizli hallerini araştırmayın. Birbirinizin gıybetini yapmayın..." (Hucurât, 12) buyrulmaktadır.

Bu ayette bireysel ve toplumsal huzuru korumak amacıyla aşağıdaki olumsuz davranışlardan hangisi yasaklanmamıştır?

Hz. Peygamber (s.a.v.) bir hadisinde: "Münafığın alameti üçtür: Konuştuğu zaman yalan söyler, söz verdiği zaman sözünde durmaz, kendisine bir şey emanet edildiği zaman hıyanet eder." buyurmuştur.

Bu hadis-i şerifte bir Müslümanda bulunması emredilen ve münafıklık alametlerinin zıddı olan ahlaki özellikler sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Kur'an-ı Kerim'de: "Yemin olsun zamana ki, insan gerçekten ziyan içindedir. Ancak iman edip salih ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler ve birbirlerine sabrı tavsiye edenler müstesna." (Asr, 1-3) buyrulmaktadır.

Asr suresinde zikredilen ve insanı ebedi ziyandan kurtaran temel ilkeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Kişinin yaptığı hayır ve ibadetleri sadece Allah rızası için yapması, gösteriş, övgü ve dünyevi menfaat beklentisinden tamamen uzak durması İslam ahlakında hangi kavramla tanımlanır?

Kişinin kendi aleyhine bile olsa doğruyu söylemesi, sözünde durması, işinde dürüst olması ve hileden uzak durması İslam ahlakında hangi temel erdemle ifade edilir?

Bir kimsenin arkasından duyduğunda hoşlanmayacağı doğru kusurlarını konuşmaya "gıybet", onda bulunmayan bir suçu iftira ederek söylemeye ise ne ad verilir?

Kişinin yaptığı ibadetleri, iyilikleri ve güzel amelleri sırf Allah rızası için değil de insanların övgüsünü ve takdirini kazanmak amacıyla gösteriş için yapmasına ne ad verilir?

İslam dininde dinin korunması, canın korunması, aklın korunması, neslin korunması ve malın korunmasından oluşan beş temel esasa fıkıhta ne ad verilir?