TYT Tarih dersi, Tarih ve Zaman konusundan 12 özgün örnek soru.
Önce kendin çöz, sonra “Cevabı göster” ile kontrol et; adım adım çözüm her sorunun kendi sayfasında.
Bir tarihçi, arşivde bulunan eski bir el yazması belgeyi okuyabilmek için yazı türlerini, harflerin zaman içinde geçirdiği biçim değişikliklerini ve yazıda kullanılan kısaltmaları inceleyen bir bilim dalından yararlanmaktadır.
Bu tarihçinin yararlandığı bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Tarih öncesi devirler ile tarih devirleri arasındaki ayrımda yazının kullanılmaya başlanması ölçüt olarak alınır. Yazıyı ilk kullanan toplumlardan biri Sümerlerdir; diğer toplumlar ise yazıyı birbirinden farklı zamanlarda kullanmaya başlamıştır.
Bu bilgilere göre,
I. Bir toplumun tarih devirlerine geçiş zamanı, başka bir toplumunkinden farklı olabilir.
II. Tarih öncesi devirlere ait bilgiler, yazılı belgeler yerine maddi kalıntılardan elde edilir.
III. Yazının kullanılmaya başlanmasıyla arkeolojik buluntuların tarih araştırmalarındaki önemi ortadan kalkmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Uzun süre insanların önce tarıma geçip yerleşik hayata başladığı, anıtsal yapıları ise ancak bu süreçten sonra inşa edebildiği düşünülmüştür. Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe'de yapılan kazılarda ise henüz tarıma geçmemiş avcı-toplayıcı toplulukların, üzerinde hayvan kabartmaları bulunan T biçimli büyük dikilitaşlardan oluşan anıtsal yapılar inşa ettiği anlaşılmıştır.
Bu bilgiler aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
A)Tarihsel bilgiler, yeni bulgulara bağlı olarak değişebilir.
B)Avcı-toplayıcı topluluklar, yazıyı tarımla uğraşan toplumlardan önce kullanmıştır.
C)Tarıma geçiş ilk kez Anadolu'da gerçekleşmiştir.
D)Dikilitaşlar üzerindeki kabartmalar, bilinen ilk yazı örnekleridir.
E)Anıtsal yapılar yalnızca yerleşik toplumlar tarafından inşa edilebilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Tarihsel bilgiler, yeni bulgulara bağlı olarak değişebilir.
Tarih araştırmalarında olayların geçtiği dönemin koşullarının, değer yargılarının ve zihniyetinin göz önünde bulundurulması zorunluluğuna ne ad verilir?
Tarih araştırmalarında elde edilen birinci elden yazılı, sözlü ve arkeolojik kaynakların güvenilirliğini, orijinalliğini ve doğruluğunu denetleme basamağına ne ad verilir?
Tarihçi Leopold von Ranke, tarihyazımında "tarihi olayları meydana geldikleri dönemin şartları, değer yargıları ve belgeleri ışığında, onları olduğu gibi anlamaya çalışarak" incelemek gerektiğini savunmuştur.
Bir tarih araştırmacısının günümüz değer yargılarını geçmiş dönemlere aynen uygulayarak geçmişteki olay ve kişileri bugünün ölçütleriyle yargılaması, tarih biliminde aşağıdaki kavramlardan hangisiyle adlandırılır ve metodolojik bir hata sayılır?
Tarih araştırmalarında birinci elden (ana) kaynaklar, olayın geçtiği döneme ait olan veya bizzat olaya tanıklık etmiş kişiler tarafından kaleme alınan vesikalardır. İkinci elden kaynaklar ise bu ana kaynaklardan yararlanılarak daha sonraki dönemlerde hazırlanan eserlerdir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Milli Mücadele dönemini aydınlatan "birinci elden kaynaklar" arasında gösterilemez?
A)Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün bizzat kaleme aldığı "Nutuk"
B)TBMM Zabıt Cerideleri (meclis tutanakları)
C)Milli Mücadele sırasında cepheden çekilen telgraflar ve askeri emirler
D)Dönemin Ankara Hükümeti tarafından çıkarılan Hâkimiyet-i Milliye gazetesi nüshaları
E)Günümüz tarihçileri tarafından 2020 yılında yayımlanan Kurtuluş Savaşı monografileri
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Günümüz tarihçileri tarafından 2020 yılında yayımlanan Kurtuluş Savaşı monografileri
Türkler tarih boyunca farklı coğrafyalara yayılmış, çeşitli kültürlerle etkileşime girmiş ve dini-siyasi değişimlere paralel olarak değişik takvimler kullanmışlardır.
Aşağıdakilerden hangisi Türklerin Güneş yılı esasına göre düzenlediği ve İslamiyet öncesi dönemden itibaren kullandığı bilinen en eski takvimdir?
Tarihi bir olayın meydana geldiği yerin coğrafi yapısının bilinmesi; olayın gelişimini, sonucunu ve tarafların uyguladıkları askeri taktikleri kavramada araştırmacıya büyük kolaylık sağlar.
Buna göre, tarih araştırmalarında coğrafya biliminin verilerinden yararlanılması, öncelikle aşağıdaki tarih metodolojisi aşamalarından hangisinin daha sağlıklı yürütülmesini sağlar?
Tarih araştırmalarında olayların geçtiği dönemin sosyal, siyasi ve ahlaki değer yargılarını göz ardı ederek geçmişi günümüzün değerleriyle yargılamaya ne ad verilir?