Bilim FelsefesiSoru #6185
Bir düşünüre göre bilim, tek tek kuramların sınanmasıyla değil "araştırma programları" içinde ilerler. Her programın, bilim insanlarının vazgeçilmez kabul ettiği ve doğrudan sınamaya açmadığı temel varsayımlardan oluşan bir çekirdeği vardır. Bu çekirdeğin çevresinde ise yardımcı varsayımlardan oluşan bir koruma katmanı bulunur. Gözlemler programla çeliştiğinde çekirdek değil, bu katmandaki varsayımlar değiştirilir. Yeni olguları önceden kestirebilen programlar ilerleyici, yalnızca kendini kurtarmak için değişiklik yapan programlar ise yozlaşan programlardır.
Bu görüşe göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bu görüşe göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A)Bilimsel ilerleme, tek tek kuramların yanlışlanmasıyla sağlanır.
- B)Bir programın temel varsayımları her gözlemde yeniden sınanır.
- C)Kendisiyle çelişen tek bir gözlem, bir araştırma programının hemen terk edilmesini gerektirmez.
- D)Bütün araştırma programları eşit derecede değerlidir.
- E)Bilim insanları yardımcı varsayımları hiçbir zaman değiştirmez.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C) Kendisiyle çelişen tek bir gözlem, bir araştırma programının hemen terk edilmesini gerektirmez.
Çözüm: Metne göre gözlemle çelişki olduğunda çekirdek korunur, yardımcı varsayımlar değiştirilir; bu yüzden program hemen terk edilmez. Metinde bilimin tek tek kuramlarla ilerlemediği (A), çekirdeğin sınamaya açılmadığı (B), programların ilerleyici ya da yozlaşan diye ayrıldığı (D) ve yardımcı varsayımların değiştirildiği (E) söylenir.