TYT Felsefe dersi, Felsefenin Konusu konusundan 26 özgün örnek soru.
Önce kendin çöz, sonra “Cevabı göster” ile kontrol et; adım adım çözüm her sorunun kendi sayfasında.
İnsanlığın erken dönemlerinde evrenin oluşumu ve doğa olayları; tanrıların, kahramanların ve olağanüstü varlıkların eylemlerine dayanan, kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılan anlatılarla açıklanmıştır. Felsefe, bu tür açıklamaların yerine akla dayalı açıklamalar koyma çabasıyla doğmuştur.
Metinde sözü edilen ve felsefe öncesi düşünceyi temsil eden anlatılara ne ad verilir?
Felsefe, gündelik yaşamda sorgulamadan benimsediğimiz kabulleri görünür kılar. "Herkes böyle düşünüyor." diye doğru saydığımız bir yargının gerekçesini sormaya başladığımızda ya o yargıyı daha sağlam temellere oturturuz ya da onu bırakırız. Bu nedenle felsefe, insana hazır yanıtlar sunmaktan çok kendi düşüncesinin sorumluluğunu üstlenmeyi öğretir. Böyle bireylerden oluşan toplumlar da dogmalara ve önyargılara karşı daha dirençli olur.
Bu metinden felsefeyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?
A)Bireyin kendi düşüncelerini eleştirel biçimde gözden geçirmesini sağlar.
B)Toplumun önyargılara karşı direncini artırabilir.
C)Sorgulanmadan benimsenen kabullerin fark edilmesine yardımcı olur.
D)Bir yargının gerekçelendirilmesini önemser.
E)Gündelik yaşamdaki sorunlara kesin ve değişmez çözümler sunar.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Gündelik yaşamdaki sorunlara kesin ve değişmez çözümler sunar.
İdeolojiler, belirli bir toplumsal ya da siyasal amacı gerçekleştirmek için oluşturulan, benimsenmesi ve uygulanması beklenen düşünce sistemleridir. Eyleme yön vermeyi amaçladıkları için temel ilkelerini çoğu zaman tartışmaya kapalı tutarlar. Felsefe ise kendi ilkeleri de dahil olmak üzere her düşünceyi sorgulamaya açık tutar. Bununla birlikte pek çok ideoloji, dayandığı kavramları felsefi sistemlerden alır.
Buna göre,
I. İdeolojiler felsefi düşünceden yararlanabilir.
II. Felsefe, eleştirel tutumunu kendi ilkelerine de yöneltir.
III. Felsefi sistemler zamanla ideolojiye dönüşmek zorundadır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Felsefi düşünce; merak eden, sorgulayan, hazır cevaplarla yetinmeyen ve aklın sınırlarını zorlayan bir zihinsel faaliyettir. Felsefe olaylara bütüncül yaklaşır, dogmatik kabulleri reddeder ve refleksiftir (kendi üzerine düşünür).
Buna göre, felsefi bilginin aşağıdaki özelliklerinden hangisi, filozofun ulaştığı bilginin kesin ve nihai bir son nokta olmadığını, sürekli bir anlama ve hakikat arayışı olduğunu en iyi açıklar?
A)Toplumsal pratik yarar sağlama amacı gütmesi
B)Deney ve gözlemle doğrulanabilmesi
C)Yığılımlı (kümülatif) ilerleme ve bitimsiz bir sorgulama süreci olması
D)Evrensel doğa yasalarını formüle etmesi
E)Tek bir otoritenin görüşünü değişmez hakikat kabul etmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yığılımlı (kümülatif) ilerleme ve bitimsiz bir sorgulama süreci olması
Felsefe kavramı, antik Yunanca "philia" (sevgi, arayış) ve "sophia" (bilgelik, hikmet) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Kavramı ilk kez kullanan ve kendisini bir "bilge" (sophos) değil, "bilgeliği arayan/seven" (philosophos) olarak tanımlayan Antik Çağ düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Felsefe, zihnin kendi düşünme süreçlerini konu edinmesi, bilginin bilgisi üzerine düşünmesi bakımından diğer disiplinlerden ayrılır. Filozof yalnızca varlık veya ahlak üzerine düşünmekle kalmaz; "Düşünme nedir?", "Düşüncelerim doğru mudur?" gibi sorularla düşüncesini kendine çevirir.
Felsefi düşüncenin kendi kendini konu edinme ve kendi üzerine katlanma özelliğine ne ad verilir?
Felsefe, hazır cevapların doğruluğunu peşinen kabul etmez; insanın varlık, bilgi ve değer alanındaki en temel kabullerini sorgulayan eleştirel bir zihinsel tavırdır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi felsefi tavra sahip bir bireyden beklenemez?
A)Kendi önyargılarını ve inançlarını sorgulayabilmesi
B)Olaylara çok yönlü ve derinlemesine bakabilmesi
C)Geleneksel kabulleri hiçbir eleştiriye tabi tutmadan mutlak doğru sayması
D)Merak duygusunu ve öğrenme arzusunu canlı tutması
E)Fikirlerini akli ve mantıksal gerekçelerle temellendirmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Geleneksel kabulleri hiçbir eleştiriye tabi tutmadan mutlak doğru sayması
Davranış ve toplum bilimlerinde "Birey veya grupların toplumsal tabakalar arasındaki dikey ya da benzer statüler arasındaki yatay yer değiştirmesi" şeklinde açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Felsefi mantıkta "İki farklı nesne veya olgu arasındaki ortak bir benzerlikten yola çıkarak diğeri hakkında yargıya varma" esasına dayanan çıkarım ya da ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Psikolojik ve sosyolojik kuramlarda "Doğal bir uyarana verilen refleks tepkinin, nötr bir uyaranla eşleştirilerek yapay uyarıcıya da verilmesi (Pavlov'un köpek deneyi)" mekanizması aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Birey ve toplum ilişkilerini inceleyen bilim dallarında "Organizma tarafından sergilenen bir davranışın pekiştireç veya ceza ile sıklığının değiştirilmesi (Skinner kutusu)" olgusu hangi kavramla ifade edilir?
Akıl yürütme kuralları çerçevesinde "İki farklı nesne veya olgu arasındaki ortak bir benzerlikten yola çıkarak diğeri hakkında yargıya varma" tanımına karşılık gelen mantık prensibi hangisidir?
Psikolojik ve sosyolojik kuramlarda "Toplumca hoş karşılanmayan saldırgan veya ilkel dürtülerin sanat, spor veya bilim gibi faydalı alanlara kanalize edilmesi" mekanizması aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Mantık biliminde "Genel yasalardan veya öncüllerden hareketle zorunlu olarak tekil sonuçlara varma akıl yürütmesi" şeklinde ifade edilen kavram veya ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Davranış ve toplum bilimlerinde "Bireyin ne yaparsa yapsın olumsuz sonucu değiştiremeyeceği inancıyla çaba göstermekten tamamen vazgeçmesi durumu" şeklinde açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Mantık biliminde "Bir önerme ya doğrudur ya da yanlıştır; bu iki durum arasında üçüncü bir olasılık yoktur" şeklinde ifade edilen kavram veya ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Felsefi mantıkta "Bir şey aynı anda ve aynı şartlar altında hem kendisi hem başkası olamaz (A, A olmayan değildir)" esasına dayanan çıkarım ya da ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Felsefi mantıkta "Bir önerme ya doğrudur ya da yanlıştır; bu iki durum arasında üçüncü bir olasılık yoktur" esasına dayanan çıkarım ya da ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Aşağıdaki filozoflardan hangisi felsefi sistemini doğrudan "Maddenin forma dönüşmesi sürecini dört neden (maddi, formel, fail, ereksel) ile açıklamış ve erdemi "altın orta" ile tanımlamıştır." savı üzerine inşa etmiştir?