Paragraf Soruları (Sayfa 3)

Doğa yürüyüşleri (trekking), insanın kent yaşamının yapaylığından sıyrılıp kendi özüyle buluşmasını sağlayan dinginleştirici bir eylemdir. Ormanın kokusu, yaprakların hışırtısı, kuş sesleri ve ayakların altındaki toprağın yumuşaklığı, modern insanın unuttuğu duyusal zenginlikleri yeniden hatırlatır. Şehrin asfalt ve beton hapishanesinden kaçan bir yürüyüşçü, dağ patikalarında adımlarken yalnızca bedenini çalıştırmaz; zihnindeki karmaşayı da geride bırakarak dingin bir iç huzura kavuşur.

Bu parçaya göre doğa yürüyüşlerinin insana sağladığı en önemli kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

Sözlü kültür geleneğinde masallar, yalnızca çocukları uyutmak için anlatılan eğlenceli hikâyeler değildir. Onlar, bir toplumun binlerce yıllık ahlaki kodlarını, adalet anlayışını, korkularını ve umutlarını kuşaktan kuşağa aktaran kadim eğitim araçlarıdır. Keloğlan'ın kurnazlığı ve dürüstlüğüyle devleri alt etmesi, zayıf olanın akıl ve sabırla zorbalığı yenebileceği inancını diri tutar. Masallar, insanın karanlıkla başa çıkma rehberidir.

Bu parçada masallarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Biyografiler, bir insanın yaşam kronolojisini alt alta sıralayan kuru belgeler olmamalıdır. Doğum tarihi, mezun olunan okullar, alınan ödüller gibi resmi kayıtlar bir insanın dış kabuğunu gösterir; oysa biyografinin asıl görevi o kabuğun altındaki ruhu, tereddütleri, yenilgileri ve iç çatışmaları keşfetmektir. Bir insanı yalnızca başarılarıyla anlatan biyografiler yapay heykeller diker; onu zayıflıklarıyla ve insan halleriyle anlatanlar ise yaşayan bir portre çizer.

Bu parçada iyi bir biyografide bulunması gereken hangi özellik vurgulanmaktadır?

Mimari, bir toplumun taş ve harçla yazdığı felsefedir. Bir medeniyetin dünyaya, insana ve evrene nasıl baktığını anlamak istiyorsanız onun inşa ettiği binalara, tapınaklara ve konutlara bakmalısınız. Göğe doğru yükselen sivri kuleler aşkınlığı ve sonsuzluk arzusunu simgelerken; avlulu ve bahçeli geleneksel evler ailenin mahremiyetini ve tabiatla kurulan organik bağı dışa vurur. Şehirler, taşa bürünmüş düşünce sistemleridir.

Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

Gülme eylemi, insan türünün geliştirdiği en etkili savunma ve bağ kurma mekanizmalarından biridir. Zor bir durum karşısında mizaha sığınmak, o durumun yarattığı baskıyı ve çaresizlik hissini hafifletir. Mizah, olaylara dışarıdan ve mesafeli bakabilmeyi sağlar. Böylece zihin kilitlendiği kaygı döngüsünden kurtulup yeni çözüm yolları arayacak esnekliğe kavuşur. Gülmek, teslim olmak değil; zorluğa meydan okumaktır.

Bu parçaya göre mizahın insana sağladığı fayda aşağıdakilerden hangisidir?

Kitap okumak, başka insanların zihinlerinde seyahat etmektir. Bir romanın sayfalarında yürürken yüz yıl önce yaşamış bir Fransız köylüsünün hüznünü, okyanus aşırı bir coğrafyadaki balıkçının yalnızlığını ya da antik bir bilgenin bilgeliğini bizzat tecrübe edersiniz. Kendi dar ömrünüze yüzlerce farklı hayatı sığdırmanın yegâne yoludur bu. Okumayan bir insan yalnızca tek bir ömür yaşar; okuyan insan ise binlerce farklı hayatı tatmış olarak bu dünyadan geçer.

Bu parçada kitap okumanın hangi işlevi öne çıkarılmıştır?

Bilim ve sanat, insan merakının iki farklı kanadıdır. Bilim "Nasıl?" ve "Neden?" sorularına nesnel, ölçülebilir ve tekrarlanabilir yanıtlar ararken doğanın işleyiş yasalarını keşfeder. Sanat ise "Ne hissediyoruz?" ve "Kimim?" sorularıyla insan ruhunun görünmez derinliklerine dalarak varoluşu anlamlandırır. Birbirini dışlayan değil, tamamlayan bu iki alan dengelendiğinde insanlık hem maddi olarak ilerler hem de manevi yönden olgunlaşır.

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Ekolojik kriz, insanlığın doğayla kurduğu hiyerarşik ve sömürgeci ilişkinin iflasıdır. Yüzyıllardır kendisini doğanın efendisi ve mutlak hâkimi sayan insan; nehirleri kirletti, ormanları yok etti ve atmosferi sera gazlarıyla doldurdu. Oysa ekoloji bilimi bize gösterdi ki insan doğanın efendisi değil, karmaşık yaşam ağının yalnızca kırılgan bir ipliğidir. O ağ koptuğunda, insan türünün de hayatta kalması mümkün olmayacaktır.

Bu parçada insanın doğa karşısındaki tutumuyla ilgili olarak ne tavsiye edilmektedir?

Kelimeler, yalnızca birer ses öbeği değil, aynı zamanda düşüncelerimizin kalıplarıdır. Kullandığımız dil ne kadar zengin, kıvrak ve nüanslıysa, dünyayı algılama ve düşünme ufkumuz da o kadar genişler. Dilini kaybeden veya onu birkaç yüz kelimelik dar kalıplara hapseden bir toplum, derin felsefi sorgulamalar yapamaz, özgün bilimsel teoriler geliştiremez ve nitelikli sanat eserleri veremez. Dili kısıtlanan bir zihin, hapishanedeki bir mahkûm gibidir.

Bu parçaya göre dil ile düşünce arasındaki ilişkiyi en iyi açıklayan yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Tarih bilinci, sadece geçmişte olup biten savaşları, antlaşmaları ve kralların adlarını ezberlemek değildir. Gerçek tarih bilinci; geçmişin hatalarından ders alarak bugünü doğru okumak ve geleceğe yönelik adımları sağlam basmaktır. Geçmişini bilmeyen ve onunla yüzleşmekten kaçınan bir toplum, hafızasını kaybetmiş bir insana benzer. Nereden geldiğini bilmeyen birinin nereye gideceğini tayin etmesi imkânsızdır.

Bu parçada tarih bilinciyle ilgili olarak asıl vurgulanmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Gökyüzünü izlemek için büyük gözlemevlerine ya da pahalı aygıtlara sahip olmak gerekmez. Arka bahçesine kurduğu küçük teleskopla her gece aynı yıldızın parlaklığını not eden bir öğretmen, yıllar içinde profesyonel gökbilimcilerin tek başına toplayamayacağı kadar uzun soluklu bir veri birikimi oluşturabilir. Bugün kuyruklu yıldızların izlenmesinden parlaklığı değişen yıldızların takibine kadar pek çok alanda amatörlerin gözlemleri, bilim dünyasının değerli kaynakları arasında sayılıyor. Kuş sayımlarına katılan doğaseverler, bölgelerindeki kelebekleri fotoğraflayıp paylaşan yürüyüşçüler de benzer bir katkı sunuyor. Bilim insanları yeryüzünün ve gökyüzünün her köşesini aynı anda gözleyemez; sayısız gönüllünün dikkatli gözü ise bu açığı kapatıyor.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bağlamanın ya da udun sesini belirleyen şey, sanıldığı gibi yalnızca çalan kişinin ustalığı değildir. Çalgı yapımcısı işe, kullanacağı ağacı seçmekle başlar; dut, ceviz ya da ladin gibi ağaçların her biri sese başka bir renk katar. Seçilen kereste, çatlamaması ve zamanla biçim değiştirmemesi için yıllarca gölgede, havadar bir yerde kurumaya bırakılır. Usta, gövdeyi oluşturan dilimleri birleştirirken tahtanın damarlarını izler; ses tablasının kalınlığını ise parmaklarıyla tıklatarak, kulağıyla dinleyerek ayarlar. Bu yüzden aynı ustanın elinden çıkan iki çalgı bile hiçbir zaman tıpatıp aynı sesi vermez.

Bu parçada çalgı yapımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Aşağıdakilerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olabilir?

Pek çok kentte bisiklet kullanımını artırmak amacıyla caddelerin kenarına boyayla şeritler çiziliyor. Ancak bu şeritlerin önemli bir bölümü, açıldıktan kısa süre sonra ya park eden araçlarla doluyor ya da hiç kullanılmadan boş kalıyor. Yapılan araştırmalar, insanların bisiklete binip binmeme kararında yolun varlığından çok o yolda kendini güvende hissedip hissetmemesinin belirleyici olduğunu gösteriyor. Hızla akan trafiğin yalnızca bir boya çizgisiyle ayrıldığı bir şeritte, çocuğunu okula bisikletle götürmeyi göze alan anne baba sayısı da doğal olarak az oluyor. ----

Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

(I) Dünyanın pek çok yerinde, mağara duvarlarına ve açık kaya yüzeylerine binlerce yıl önce yapılmış resimler bulunur. (II) Bu resimlerde en sık karşılaşılan konular av sahneleri, yabani hayvanlar ve insan elinin izleridir. (III) Resimlerdeki kırmızı, sarı ve kahverengi tonlar çoğunlukla toprak boyalardan, siyah ise kömürden elde edilmiştir. (IV) Araştırmacılar bu resimlerin neden yapıldığını hâlâ tartışmaktadır; kimileri onları av büyüsüyle, kimileri ise bir tür anlatma ve paylaşma isteğiyle açıklar. (V) Bazı ünlü mağaralar, ziyaretçilerin nefesinin ve vücut ısısının resimlere zarar verdiğinin anlaşılması üzerine halka kapatılmıştır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

I. Kazı ekibi, yapının Roma döneminden kalma bir sarnıç olduğunu kısa sürede belirledi.
II. Belediye, kentin eski çarşısındaki bozuk kaldırımları yenilemek için geçen bahar çalışma başlattı.
III. Çalışmanın ikinci haftasında iş makinesinin kepçesi, toprağın altındaki taş örgülü bir kubbeye çarptı.
IV. Bunun üzerine çalışmalar durduruldu ve müze uzmanları bölgeye çağrıldı.
V. Bugün o sarnıç, üstü camla örtülerek çarşıya gelenlerin görebileceği bir sergi alanına dönüştürülmüş durumda.

Yukarıdaki cümlelerle anlamlı bir paragraf oluşturulduğunda sıralama aşağıdakilerden hangisi olur?

(I) Çocuk kitaplarında resim, çoğu zaman metni süsleyen bir ek gibi görülür. (II) Oysa iyi bir resimli kitapta resim, sözcüklerin söylemediğini anlatır: Metin "Kız mutluydu." derken resim, kızın arkasına saklanmış küçük kardeşini gösterebilir. (III) Henüz okuma bilmeyen bir çocuk da sayfaları çevirirken öyküyü bu resimlerden izler ve onu kendi cümleleriyle yeniden kurar. (IV) Böyle bir kitabı hazırlamak ise sanıldığından çok daha uzun ve zahmetli bir süreçtir. (V) Resimleyen sanatçı, metni defalarca okuduktan sonra önce kaba eskizler çizer, sayfa düzenini kurar ve bunu editörle birlikte tartışır. (VI) Renkli resimlere ancak bu aşamadan sonra geçilir ve bir kitabın resimleri kimi zaman bir yılı aşkın bir sürede tamamlanır.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istenirse ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?

Yaz bitince kasaba, kalabalığını toplayıp çekilmiş bir panayır yeri gibi sessizleşiyor. Sahil boyunca dizilmiş kafelerin sandalyeleri masaların üzerine ters çevrilmiş, kepenkleri yarıya kadar indirilmiş. Rüzgâr, iskeleye bağlı tek kayığı ağır ağır sallıyor; kayığın tahtalarına çarpan suyun tok sesi, boş meydanın her köşesinden duyuluyor. Yalnızca köşedeki fırının camı buğulu; içeriden taşan sıcak ekmek kokusu, rüzgârın getirdiği tuz kokusuna karışıyor. Kumsalda, yazdan unutulmuş sarı bir kova, dalgaların bıraktığı yosunların arasında yarı yarıya gömülü duruyor.

Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Ezber, uzun zamandır eğitimin kötü alışkanlıklarından biri olarak anılıyor. Kimilerine göre bir şiiri, bir tarihi ya da bir formülü ezberlemek, anlamadan tekrar etmekten başka bir şey değildir. Bu eleştiri, sınavdan sınava taşınıp sonra unutulan bilgiler için doğru olabilir. Ancak düşünmek, belleğe yerleşmiş bir malzemeye dayanmadan gerçekleşemez. Çarpım tablosunu bilmeyen bir öğrenci her işlemde parmak hesabına takılır ve problemin asıl kurgusuna dikkatini veremez. Sözcük dağarcığı dar olan biri de okuduğu metnin inceliklerini kavramakta zorlanır. Demek ki sorun ezberin kendisinde değil, anlamadan yapılan ve ardından hiçbir düşünme sürecinin gelmediği ezberdedir.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisi yapılmıştır?

Ekoton, iki farklı ekosistemin birbirine karıştığı geçiş kuşağına verilen addır. Ormanın bitip çayırın başladığı kenar, ırmağın denize döküldüğü haliç ya da sazlıkların gölün açık sularına dönüştüğü kıyı şeridi bu kuşaklara örnek gösterilebilir. Bu alanlarda her iki ekosisteme ait türler bir arada yaşadığı gibi yalnızca bu geçiş koşullarına uyum sağlamış türlere de rastlanır. Bu yüzden ekotonlar, çoğu zaman komşu oldukları ekosistemlerden daha zengin bir canlı çeşitliliği barındırır.

Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangileri birlikte kullanılmıştır?